Top 5 Bài văn Phân tích 2 khổ thơ đầu bài thơ Mùa xuân nho nhỏ (Thanh Hải) (Ngữ văn 9) hay nhất

27-04-2021 5 9 0 0

Báo lỗi

Thi phẩm “Mùa xuân nho nhỏ” của Thanh Hải được sáng tác vào tháng 11 năm 1980 trong hoàn cảnh giang sơn đã thống nhất đang đi lên xây dựng cuộc sống mới nhưng còn muôn vàn khó khăn gian khổ, không đầy một tháng trước khi nhà thơ qua đời. Tác phẩm như một lời tâm niệm chân thành, một khát vọng đẹp đẽ muốn dâng hiến cho cuộc đời. Mời những bạn đọc xem thêm một số bài văn phân tích 2 khổ thơ đầu của tác phẩm mà Toplist đã tổng hợp trong bài viết dưới đây.

12345

1


Thai Ha

Bài xem thêm số 1

Thiên nhiên vạn vật với vẻ đẹp hấp dẫn, phong phú luôn là nguồn đề tài lôi cuốn, khơi nguồn cảm hứng ở những tác giả. Đặc biệt là khoảnh khắc giao mùa, những tâm hồn tinh ý nắm bắt trọn vẹn khoảnh khắc mùa cũ qua đi, mùa mới ghé đến. Bằng tâm hồn nhạy cảm và tinh ý, Thanh Hải đã nắm bắt trọn vẹn vẻ đẹp của mùa xuân xứ Huế mộng mơ. Nó được thể hiện đặc biệt rõ trong hai khổ thơ đầu của bài thơ Mùa xuân nho nhỏ.

Mùa xuân nho nhỏ được viết vào tháng 11 năm 1980, không bao lâu trước khi nhà thơ qua đời. Hoàn cảnh đó giúp ta càng làm rõ hơn lòng yêu cuộc sống thiết tha của tác giả. Ông vẫn mở rộng mọi giác quan để cảm nhận đầy đủ nhất vẻ đẹp của thiên nhiên, vạn vật.

Viết về đề tài mùa xuân, không phải là một đề tài hiếm có trong thơ ca. Ta từng biết đến mùa xuân rộn ràng sắc hương trong thơ Nguyễn Bính:

Đây cả mùa xuân đang đi vào rồi

Từng nhà mở cửa đón vui tươi

Từng cô em bé so màu áo

Đối má hồng lên nhí nhảnh cười.

Còn đối với Thanh Hải, ông cảm nhận một mùa xuân rất riêng, rất Huế với sắc tím dịu dàng, đằm thắm:

Mọc giữa dòng sông xanh

Một bông hoa tím biếc

Thiên nhiên đẹp đẽ, là sự hòa phối hài hòa giữa những màu sắc. Giữa dòng sông xanh là sắc tím biếc của loài hoa lục bình. Động từ “mọc” được đảo lên đầu câu nhấn mạnh vào sức sống mạnh mẽ, sự trỗi dậy của thiên nhiên. Đồng thời cũng khiến cho sự biến chuyển của sắc hoa thêm rõ nét. Hòa vào khung cảnh yên bình, đậm chất Huế là tiếng chim hót vang trời ngưng đọng thành từng giọt long lanh. Hình ảnh giọt long lanh là một hình ảnh thơ đa nghĩa, vừa rất có thể hiểu là tiếng chim hót ngưng đọng thành giọt, nhưng cũng rất có thể hiểu là giọt mưa xuân. Đứng trước khung cảnh ấy, tác giả không khỏi bồi hồi, xúc động. Ông ngây ngất trước vẻ đẹp thiên nhiên, nâng niu, trân trọng từng khoảnh khắc xuân về:

Từng giọt long lanh rơi

Tôi đưa tay tôi hứng

Đôi tay tác giả đầy nâng niu, trân trọng hứng lại giọt âm thanh, hứng lấy giọt mùa xuân của thiên nhiên. Đồng thời hành động ấy cũng cho thấy sự níu giữ, yêu tha thiết mùa xuân, cuộc đời của tác giả. Với hoàn cảnh lúc bấy giờ, tác giả đang nằm trên giường bệnh, cái chết rất có thể đến bất kể lúc nào, ta lại càng thấy rõ hơn tình yêu quê, yêu cuộc sống ở ông.

Từ mùa xuân của thiên nhiên, Thanh Hải dần chuyển sang cảm nhận mùa xuân của giang sơn. Đối tượng nhắm đến không chỉ có dừng lại là những sự vật hiện tượng mà nhắm đến những con người gầy dựng lên mùa xuân:

Mùa xuân người cầm súng

Lộc dắt đầy trên lưng

Mùa xuân người ra đồng

Lộc trải dài nương mạ.

Mỗi một cặp câu thơ nhắc đến một nhiệm vụ lúc bấy giờ: nhiệm vụ chiến đấu và nhiệm vụ lao động sản xuất. Người cầm súng đúng là những chiến sĩ anh dũng, ngày đêm bảo vệ giang sơn. Họ mang trên mình những chiếc lộc nguy trang giặc, nhưng đồng thời họ cũng mang cả mùa xuân giang sơn trên lưng, chiến đấu và bảo vệ nền độc lập cho dân tộc. Làm hậu phương vững chắc cho tiền tuyến là những người ra đồng, họ là những người nông dân cần mẫn, chăm chỉ sản xuất phục vụ kháng chiến, cuộc sống. Hình ảnh lộc trải dài, cho thấy sức sống mạnh mẽ, trải dài của giang sơn. Hòa trong không khí chung đó ai cũng hối hả, xôn xang. Tứ thơ như được lan tỏa không khí khẩn trương, rộn ràng. Trong hai câu thơ, Viễn Phương đã sử dụng liên tiếp điệp từ “toàn bộ”, từ láy hối hả, xôn xang tạo thành nhịp điệu vui tươi, hào hùng, hồi hởi. Cho thấy niềm tự hào sâu sắc của tác giả trước mùa xuân của giang sơn.

Trong hai khổ thơ đầu Thanh Hải đã vận dụng linh hoạt những biện pháp tu từ, cùng với đó là giọng điệu vui tươi, hào hứng đã vẽ nên vẻ đẹp của mùa xuân thiên nhiên và sức sống của mùa xuân giang sơn. Ta không thấy một Thanh Hải ốm đau, mà là một người nghệ sĩ tràn đầy tình yêu cuộc sống, tình yêu giang sơn. Những vần thơ khiến ta càng thêm trân trọng hơn tấm lòng của một người nghệ sĩ lớn, nhân cách lớn.

Hình minh hoạ
Hình minh hoạ


2


Thai Ha

Bài xem thêm số 2

“Mọc giữa dòng sông xanh

Một bông hoa tím biếc”

Tiếng ngâm ngọt ngào, bay bổng của nghệ sĩ Thu Hương trong chương trình “đêm thơ” làm cả nhà em chăm chú, lắng nghe. Một cảm giác lâng lâng đầy xúc cảm chạy khắp cơ thể em. Ôi bài thơ “Mùa xuân nho nhỏ” của Thanh Hải đấy ư? Đó là một trong những bài thơ đã để lại trong em những ấn tượng đẹp nhất. Mùa xuân nho nhỏ, thật là nho nhỏ khi hai khổ thơ đầu chỉ là những vần thơ giản dị, ngắn, mà chứa đựng cả một mùa xuân thiên nhiên của xứ Huế và mùa xuân Cách mạng của người dân cố đô vào những năm Huế đang ra sức lao động sản xuất để mang lại cuộc sống êm ấm cho quê:

“Mọc giữa dòng sông xanh

Một bông hoa tím biếc

Ơi! con chim chiền chiện

Hót chi mà vang trời

Từng giọt long lanh rơi

Tôi đưa tay tôi hứng.

Mùa xuân người cầm súng

Lộc giắt đầy quanh lưng

Mùa xuân người ra đồng

Lộc trải dài nương mạ

toàn bộ như hối hả

toàn bộ như xôn xang”

Mở đầu bài thơ, tác giả đã tả cảnh thiên nhiên quê mình thật nên thơ. Bằng niềm cảm xúc lâng lâng, Thanh Hải đã tả con sông quê mình xanh ngắt, mà nhẹ nhàng, đượm chất thơ sâu lắng.

“Mọc giữa dòng sông xanh”

Dòng sông Hương nơi quê Thanh Hải vốn là một con sông nổi tiếng, quanh năm xanh ngắt với muôn vàn vẻ đẹp, nhất là vào mùa xuân của xứ Huế cổ kính càng đẹp hơn.

Đọc tiếp câu thơ, ta thấy tác giả đã mô tả hình ảnh “Một bông hoa tím biếc”. Ôi! Còn cảnh nào đẹp hơn, khi giữa dòng sông xanh lại có một bông hoa tím biếc mọc lên giữa dòng. Tác giả đã sử dụng màu sắc thật hài hòa: ở giữa dòng sông xanh lại có một màu tím nổi lên. Màu tím hiện lên giữa màu xanh, đó là hình ảnh của một vẻ đẹp nổi trội nhưng không rực rỡ, mà nên thơ nhẹ nhàng, hài hòa duyên dáng.

“Ơi! con chim chiền chiện

Hót chi mà vang trời”

Bức tranh xứ Huế vào mùa xuân càng sinh động hơn không chỉ có bằng con sông Hương xứ thơ mà còn sinh động bởi những tiếng hót líu lo của loài chim chiền chiện. Tiếng chim chiền chiện “Hót chi mà vang trời” cũng đủ để cho ta thấy nét đẹp của xứ Huế ra sao? Một vẻ đẹp vừa cổ kính vừa sinh động, tràn đầy sức sống:

“Từng giọt long lanh rơi”

Từ “giọt” ở đây chúng ta cũng rất có thể nghĩ đó là giọt sương, giọt mưa xuân, hay cũng rất có thể là giọt hạnh phúc. Đây đúng là một trong những nét nghệ thuật đặc sắc của tác giả và có biết bao nhiêu điều cần mô tả, mà tác giả chỉ cô đọng lại trong từ đơn sơ “giọt long lanh” độc đáo đó:

“Tôi đưa tay tôi hứng”

Hình ảnh “tôi đưa tay tôi hứng” làm ta hình dung giọt sương rơi, giọt mưa xuân hay rất có thể trừu tượng là tác giả hứng được giọt hạnh phúc mà giang sơn, nhân dân, hay chính bản thân mình đã góp phần tạo thành. Thế đấy, với khổ thơ trên chỉ bằng vài ba nét phác hoạ, cùng với sự chuyển đổi giác quan, tác giả tạo ra một mùa xuân thiên nhiên nơi xứ Huế với cùng 1 vẻ đẹp thật tao nhã, nên thơ mà giản dị đầm ấm.

Đọc tiếp đoạn thứ hai, ta thấy vẫn vần thơ giản dị nhưng tuyệt vời, tác giả mô tả một mùa xuân Cách mạng của quê giang sơn:

“Mùa xuân người cầm súng

Lộc giắt đầy quanh lưng”

Hai câu đầu tác giả nhấn mạnh đến mùa xuân chiến đấu, mùa xuân của “người cầm súng” với “Lộc giắt đầy quanh lưng”. “Lộc” có nghĩa đen là một chồi xanh, non tơ, hình tượng sức sống khi mùa xuân đến. Ở đây, từ “lộc” thể hiện cho một niềm tin, một thành quả do cách mạng đem lại, là kết quả. Người chiến sĩ với “Lộc giắt đầy quanh lưng” khi ra chiến trường với cùng 1 mong muốn cao nhất là phải thắng lợi quân thù.

“Mùa xuân người ra đồng

Lộc trải dài nương mạ”.

Với mùa xuân của những người lao động sản xuất thì từ “lộc” tượng trưng cho sự ấm no, hạnh phúc, tượng trưng cho sự “trúng mùa” của công việc sản xuất. Mọi người dân lao động đều mong muốn mình phải góp sức sức lực, tài năng, để lao động xây dựng quê và bảo vệ Tổ quốc.

Trong khổ thơ này, “mùa xuân chiến đấu” đối xứng với “mùa xuân sản xuất”, “người chiến sĩ đối xứng với “người lao động sản xuất”, tác giả đã nêu bật nhiệm vụ hàng đầu của giang sơn ta lúc bấy giờ là phải vừa chiến đấu bảo vệ giang sơn, vừa phải ngày đêm lao động sản xuất, xây dựng quê sau chiến tranh, góp phần làm cho Tổ quốc giàu mạnh. Bởi vậy, mọi người đều tự giác, tự nguyện:

“toàn bộ như hối hả

toàn bộ như xôn xang”

Câu thơ giản dị, điệp ngữ “toàn bộ” như diễn tả sự thống nhất trong suy nghĩ và hành động. Từ “xôn xang” vừa gợi tả vừa gợi thanh – âm thanh nhỏ mà có chiều sâu của cuộc sống đang phát triển, đang reo vui. Lời thơ nhỏ nhẹ, chứa chất suy tư tha thiết chân thành mà vẫn sâu lắng.

Tóm lại hai khổ thơ lời ít ý nhiều, tác giả đã diễn tả cảm xúc của tôi về một mùa xuân nho nhỏ trên quê sau mấy năm giải phóng. Đó là quê của xứ Huế mộng mơ đã hòa chung với cuộc sống thanh thản của toàn quốc.

Hình minh hoạ
Hình minh hoạ

3


Thai Ha

Bài xem thêm số 3

Mùa xuân là mùa đẹp nhất trong năm, là mùa muôn vật hồi sinh sự sống. Mùa xuân làm cho con người cuồn cuộn sức sống, thêm yêu đời, yêu vạn vật. Đề tài mùa xuân được xuất hiện trong rất nhiều sáng tác. Trong số đó phải nói tới Mùa xuân nho nhỏ của Thanh Hải.

Mở đầu bài thơ là những vần thơ giản dị, ngắn mà chứa đựng cả một mùa xuân thiên nhiên của xứ Huế và mùa xuân cách mạng của người dân cố đô vào những năm Huế đang ra sức lao động sản xuất để mang lại cuộc sống ấm êm cho quê:

“Mọc giữa dòng sông xanh

Một bông hoa tím biếc

Ơi! con chim chiền chiện

Hót chi mà vang trời

Từng giọt long lanh rơi

Tôi đưa tay tôi hứng.

Mùa xuân người cầm súng

Lộc giắt đầy quanh lưng

Mùa xuân người ra đồng

Lộc trải dài nương mạ

toàn bộ như hối hả

toàn bộ như xôn xang”

Chỉ bằng vài câu thơ tác giả đã vẽ lên cảnh thiên nhiên quê mình thật nên thơ, đẹp và lãng mạn. Mùa xuân trên quê Thanh Hải không rực rỡ kiêu sa mà chỉ đơn giản là một bông hoa mọc lên giữa dòng sông xanh ngắt, nhưng nó lại đem lại cảm giác xao xuyến cho người đọc. Bằng niềm cảm xúc lâng lâng, Thanh Hải đã tả con sông quê mình xanh ngắt mà nhẹ nhàng, được chất thơ sâu lắng.

“Mọc giữa dòng sông xanh”

Dòng sông quê Thanh Hải vốn là con sông nổi tiếng quanh năm xanh ngắt với muôn vàn vẻ đẹp, nhất là vào mùa xuân của xứ Huế cổ kính càng đẹp hơn.

Đọc tiếp câu thơ, ta thấy tác giả đã mô tả hình ảnh một bông hoa tím biếc. Ôi còn cảnh nào đẹp hơn, khi giữa dòng sông xanh hiện lên một đóa hoa tím biếc lừng lững trôi giữa dòng. Tác giả đã sử dụng màu sắc thật hài hòa. Màu tím hiện lên giữa màu xanh là một hình ảnh nổi trội nhưng không rực rỡ mà nên thơ nhẹ nhàng, hài hòa và duyên dáng. Bức tranh sinh động nhưng có nét gì đó mang chút suy tư, nhưng nó cũng bị thay đổi bởi bóng dáng của một con chim:

“Ôi con chim chiền chiện

Hót chi mà vang trời”

Bức tranh xứ Huế vào xuân càng sinh động hơn không chỉ có bằng con sông Hương thơ mộng mà còn sinh động bởi những tiếng hót véo von của đàn chim chiền chiện. Tiếng chim hót líu lo vang trời đủ cho ta thấy nét đẹp của Huế ra sao. Câu thơ gợi cho ta có một chút do dự bởi giữ không gian tĩnh lặng đó, một con chim chiền chiện mà rất có thể hát vang được cả bầu trời rộng lớn kia. Có lẽ chỉ có tác giả khi đã thả mình vào cảnh vật để cảm nhận vẻ đẹp của quê mới rất có thể bừng tỉnh vì tiếng hót của con chim và có cảm giác như tiếng hót của nó xé toang không gian tĩnh lặng đó. một chiếc đẹp vừa cổ kính vừa bình dị và tràn đầy sức sống:

“Từng giọt long lanh rơi”

Từ giọt ở đây khiến chúng ta phải suy nghĩ đó là giọt sương, giọt mưa xuân hay là giọt hạnh phúc. Đây đúng là một trong những nét nghệ thuật đặc sắc của tác giả. Có biết bao nhiêu điều cần mô tả vậy mà tác giả chỉ đọng lại trong vài từ đơn sơ giọt long lanh độc đáo đó. Có lẽ giọt long lanh mà tác giả muốn nói tới là giọt tiếng chim, bởi chỉ có một mình tác giả mới cảm nhận được những điều mà mắt thường không nhìn thấy được. Câu thơ tưởng như có sự vô lý lại trở thành hợp lý. Ông có cảm giác như một người say, say trước vẻ đẹp nên thơ, yêu kiều của mùa xuân. Vẻ đẹp đó được ông nâng niu trân trọng và giường như tác giả muốn giữ vẻ đẹp đó cho riêng mình nên đã muốn giơ tay hứng lấy. Có lẽ tác giả muốn cảm nhận vẻ đẹp của mùa xuân bằng xương bằng thịt của tôi:

“Tôi đưa tay tôi hứng”

Hình ảnh Tôi đưa tay tôi hứng làm ta hình dung có một giọt sương rơi, một giọt mưa xuân hay rất có thể trừu tượng là tác giả đang hứng một giọt hạnh phúc mà quê hay bản thân mình đã tạo ra. Từ đấy, với khổ thơ trên chỉ bằng vài nét phác họa, cùng với sự chuyển đổi giác quan, tác giả tạo ra một mùa xuân thiên nhiên nơi Huế với cùng 1 vẻ đẹp tao nhã, nên thơ, giản dị và khoáng đạt.

Đọc tiếp đoạn thứ hai, ta thấy vần thơ tuy giản dị nhưng tuyệt vời, tác giả tả mùa xuân cách mạng của quê giang sơn:

“Mùa xuân người cầm súng

Lộc giắt đầy quanh lưng”

Hai câu đầu tác giả nhấn mạnh đến mùa xuân chiến đấu, mùa xuân của người cầm súng với lộc giắt đầy quanh lưng. Lộc có nghĩa đen là một chồi xanh non mơn mởn thể hiện cho sức sống vạn vật khi xuân sang. Ở đây từ lộc thể hiện cho một niềm tin, một thành quả cách mạng đem lại, là kết quả. Người chiến sĩ với lộc giắt đầy quanh lưng khi ra chiến trường với mong muốn cao nhất là phải thắng lợi quân thù.

“Mùa xuân người ra đồng

Lộc trải dài nương mạ”

Với mùa xuân của những người nông dân, những người lao động thì lộc của họ là sự ấm no, hạnh phúc, tượng trưng cho sự trúng mùa của công việc sản xuất. Một người dân lao động đều mong muốn mình phải góp sức sức lực, tài năng, để lao động xây dựng quê và phát triển giang sơn.

Trong khổ thơ này, mùa xuân chiến đấu đối xứng với mùa xuân sản xuất. Người chiến sĩ đối xứng với người lao động sản xuất. Tác giả đã nêu bật nhiệm vụ hàng đầu của giang sơn ta lúc bấy giờ là phải vừa chiến đấu bảo vệ giang sơn, vừa phải ngày đêm lao động sản xuất xây dựng quê sau chiến tranh, góp phần cho Tổ quốc giàu mạnh.

Bởi vậy, mọi người đều tự giác, tự nguyện:

“toàn bộ như hối hả

toàn bộ như xôn xang.”

Câu thơ giản dị, điệp ngữ toàn bộ như diễn tả sự thống nhất theo suy nghĩ và hành động. xôn xang gợi thanh – âm thanh nhỏ mà chiều sâu của cuộc sống đang phát triển đang reo vui. Lời thơ nhỏ nhẹ, chứa chan suy tư thống thiết chân thành mà vẫn sâu lắng.

Hai khổ thơ lời ít ý nhiều, tác giả diễn tả cảm xúc của tôi về một mùa xuân nho nhỏ trên quê sau mấy năm giải phóng. Đó là quê xứ Huế mộng mơ đã hòa chung với cuộc sống thanh thản của giang sơn. Đọc Mùa xuân nho nhỏ của Thanh Hải ta như được tận hưởng cái vẻ đẹp độc đáo của mùa xuân. Mùa xuân như có men say và nó đã lan tỏa vào vạn vật, vào da thịt của con người. Thanh Hải đã dâng tặng cho đời một mùa xuân tràn trề nhựa sống, một mùa xuân tươi đẹp báo hiệu một cuộc sống tươi đẹp, hạnh phúc.

Hình minh hoạ
Hình minh hoạ

4


Thai Ha

Bài xem thêm số 4

Theo quy luật thiên nhiên muôn đời, mùa đông lạnh lẽo trôi qua là mùa xuân xanh tươi lại trở về với tiếng chim rộn rã và muôn hoa khoe sắc, khoe hương. Bức tranh xuân mở đầu bài thơ thật đơn sơ, giản dị mà không kém phần đẹp đẽ:

Mọc giữa dòng sông xanh

Một bông hoa tím biếc

Ơi con chim chiền chiện

Hót chi mà vang trời

Chỉ bằng vài nét phác họa: dòng sông xanh, bông hoa tím biếc, tiếng chim chiền chiện hót vang trời, tác giả đã vẽ ra bức tranh mùa xuân tươi đẹp với không gian cao rộng và sắc màu tươi thắm. Những màu sắc có tính chất; đặc trưng của xứ Huế (sông xanh, hoa tím biếc) và cả âm thanh vang vọng của tiếng chim chiền chiện lảnh lót, tươi vui. Dòng sông trong xanh, hiền hòa làm nền cho sắc tím biếc của bông hoa, rất có thể là bông hoa súng. Bông hoa nhỏ xíu soi mình trên mặt nước, vươn lên đón những tia nắng mặt trời. Mùa xuân thu nhỏ trong khung cảnh đơn sơ ấy. Nhà thơ lặng ngắm và lắng nghe với vẻ say mê và tấm lòng tràn đầy một cảm xúc thanh cao, trong sáng. Ôi tiếng chim chiền chiện –con chim thân thuộc của quê miền Trung! Tiếng chim thánh thót như chuỗi ngọc long lanh, đọng thành từng giọt thú vui, rơi xuống cõi lòng rộng mở của thi sĩ, thấm vào tâm hồn đang rạo rực tình xuân. Nhà thơ đón nhận mùa xuân bằng toàn bộ con người mình, cho hên mới có những câu thơ thắm thiết ân tình đến vậy. Cảm xúc của tác giả trước cảnh mùa xuân của thiên nhiên được diễn tả triệu tập ở chi tiết rất tạo hình này: “Từng giọt long lanh rơi / Tôi đưa tay tôi hứng”. Về hai câu thơ trên, có hai cách hiểu. Cách hiểu thứ nhất: từng giọt ở đây là giọt mưa xuân long lanh trong ánh sáng của trời xuân. Ta rất có thể gắn hai câu thơ này với hai câu thơ trước Ơi con chim chiền chiện,/ Hót chi mà vang trời để hiểu theo cách thứ hai: nhà thơ đưa tay hứng từng giọt âm thanh tiếng chim. Ở đây có sự chuyển đổi cảm giác. Tiếng chim từ chỗ là âm thanh (cảm nhận được bằng thính giác) chuyển thành từng giọt long lanh ánh sáng mặt trời (hình và khối, cảm nhận được bằng thị giác) và cả bằng xúc giác (Tôi đưa tay tôi hứng). Hiểu theo cách thứ hai này thì câu thơ có nghệ thuật điêu luyện hơn nhưng cũng cầu kì hơn.

Dù hiểu theo cách nào thì hai câu thơ ấy vẫn thể hiện niềm say sưa, ngây ngất của nhà thơ trước vẻ đẹp của mùa xuân. Xuân đến với thiên nhiên, xuân đến với lòng người. Suốt mấy ngàn năm dựng nước và giữ nước, hình ảnh dân tộc Việt Nam kết tụ lại ở hình ảnh người cầm súng và người ra đồng. Nhà thơ Thanh Hải nhìn đâu cũng thấy sức xuân phơi phới:

Mùa xuân người cầm súng

Lộc giắt đầy trên lưng

Mùa xuân người ra đồng

Lộc trải dài nương mạ

toàn bộ như hối hả

toàn bộ như xôn xang…

Từ cảm xúc trước mùa xuân của thiên nhiên, nhà thơ mở rộng, nâng cao thành cảm nhận về mùa xuân giang sơn với hình ảnh người cầm súng, người ra đồng, biểu trưng cho hai nhiệm vụ chiến đấu và lao động xây dựng Tổ quốc. Ý này không mới, nhưng tác giả đã tạo sự rung động của câu thơ bằng hình ảnh nơi nơi tràn đầy lộc non của mùa xuân: Lộc giắt đầy trên lưng… Lộc trải dài nương mạ. Mùa xuân, cây cối đâm chồi nảy lộc. Lộc là chồi non, lá nõn, tượng trưng cho may mắn, thành công và hạnh phúc. Người cầm súng bảo vệ Tổ quốc thì lộc là vòng lá ngụy trang xanh tươi giắt đầy trên lưng. Người nông dân ra đồng, lộc là nương mạ mơn mởn trải dài, hứa hẹn một mùa màng bội thu. toàn bộ như hối hả, toàn bộ như xôn xang, điệp từ toàn bộ cùng với những tính từ hối hả, xôn xang làm tăng thêm sức xuân mãnh liệt trong những con người và trong cả xã hội rộng lớn là dân tộc.

Mùa xuân của đất trời hiển hiện trong hình ảnh lộc non theo chân người cầm súng và người ra đồng còn có ý nghĩa sâu sắc khẳng định con người Việt Nam đang đem mùa xuân đến khắp mọi miền giang sơn. Phải gắn bó với quê, với con người bằng tình cảm máu thịt, nhà thơ Thanh Hải mới có được những liên tưởng vừa rất chân thực, vừa rất lãng mạn như vậy.

Hình minh hoạ
Hình minh hoạ

5


Thai Ha

Bài xem thêm số 5

Thanh Hải sáng tác bài thơ giữa mùa đông rét buốt trên xứ Huế, lúc tác giả đang nằm trên giường bệnh và không bao lâu sau nhà thơ qua đời. Có hiểu cho hoàn cảnh của nhà thơ trên giường bệnh ta mới thấy hết được tấm lòng tha thiết với cuộc sống, với quê giang sơn của nhà thơ.

Bài thơ bắt đầu từ những cảm xúc trực tiếp hồn nhiên, trong trẻo trước vẻ đẹp và sức sống của mùa xuân thiên nhiên. Từ đó mở rộng cảm nghĩ về mùa xuân giang sơn. Từ mùa xuân lớn của thiên nhiên giang sơn mà liên tưởng tới mùa xuân của mỗi cuộc đời – một mùa xuân nho nhỏ góp vào mùa xuân lớn.

Mở đầu bài thơ là vẻ đẹp tươi xanh của thiên nhiên xứ Huế khi vào xuân với cảnh sắc tươi đẹp, đầm ấm:

“Mọc giữa dòng sông xanh

Một bông hoa tím biếc”.

Từ “mọc” được vận dụng rất tự nhiên, thể hiện rất thực sức sống đang vươn lên của cây cảnh giữa thiên nhiên. Giữa thiên nhiên bao la, rộng lớn ấy hiện lên một bông hoa với màu sắc tím biêng biếc hiện lên giữa dòng sông trong xanh. Màu xanh của nước hài hoà với màu tím biếc của bông hoa tạo thành một nét chấm phá nhẹ nhàng mà sống động, đem lại một vẻ đẹp tự nhiên, hài hòa, một màu sắc đặc trưng của xứ Huế. Màu tím hoa lục bình phá vỡ nét đơn điệu của bức tranh nhưng cũng nhuốm lên màu của tâm trạng thoáng chút u buồn. Một bông hoa lẻ loi trôi nổi giữa dòng nước vô định như đời người vẫn chưa chắc chắn sẽ về đâu trong dòng thời gian vĩnh hằng.

Nhà thơ Lê Văn Trường cũng có thể có những câu thơ đặc sắc về loài hoa tím biếc ấy:

“Hoa lục bình vừa trôi vừa nở

Hoa nhớ ai mà trôi khắp nẻo

Hoa tím buồn chắc nhớ người thương”.

(Khoảng trời em hát – Lê Văn Trường)

Câu thơ làm ta chợt nhớ đến bài hát “Hoa Tím Lục Bình” của Bích Tuyền:

“Có một loài hoa buồn trôi lững lờ

Theo nước hững hờ xuôi mãi về đâu

Vẫn trôi trôi chẳng hết sầu

Có một loài hoa vừa trôi vừa nở

Em lấy anh xã rồi anh ở vậy thôi”.

Dòng sông xanh hay cũng đúng là dòng đời. Hoa lục bình hay cũng đúng là kiếp người nhỏ xíu trên dòng sinh diệt trùng trùng. Có lẽ, trước lúc đi vào với vĩnh hằng, Thanh Hải tâm niệm về đời người và nhìn nhận lại toàn bộ những gì mình đã trải qua cả triết lí sống và ý nghĩa sâu sắc của sự tồn tại.

Trong vòng luân hồi biến ảo, ta không thể lựa chọn mình sẽ hóa thân thành cái gì nhưng lại rất có thể quyết định mình sống ra làm sao. Đối với Thanh Hải sống là phải đẹp, phải có ích cho cuộc sống như bông hoa lục bình tuy nhỏ xíu nhưng luôn biết mang đến cho đời sắc đẹp tươi xanh.

Bất giác, nhà thơ nhìn lên bầu trời, hướng theo tiếng chim chiền chiện đang say mê ca hát giữa bầu trời xanh:

“Ơi con chim chiền chiện.

Hót chi mà vang trời”.

Cảm xúc của nhà thơ đã trào dâng thực sự qua câu hỏi tu từ: “Hót chi mà vang trời”. Thứ âm thanh không thể thiếu ấy làm sống dậy cả không gian cao rộng, khoáng đạt. Nó làm sống dậy, vực dậy cả một tâm hồn con người đang phải đối mặt với những bóng đen ú ám của bệnh tật, của cái chết rình rập.

Từ “ơi” được đặt trong nhịp 1/4 gây được để ý, mang lại giọng điệu thơ ca như đang reo vui. Tác giả như đang đón nhận những vẻ đẹp của thiên nhiên, đón nhận sức sống của quê. Ý thơ còn giúp chúng ta nhận rõ được thú vui của nhà thơ trước những vẻ đẹp của mùa xuân. Lời gọi ấy mới đầu nhen nhóm ở một góc trái tim. Nhưng con người nhà thơ và những cảnh sắc, âm thanh kia như đã hòa vào làm một. Cảm xúc từ đó mà òa ra thành lời, thật ngỡ ngàng, thật thích thú.

Trước cảnh đẹp lòng vui bừng nở cảm xúc lạ, rộn ràng tựa như nguồn sống cứ chực trỗi dậy chiếm lĩnh cả tâm hồn. Đó cũng là niềm hân hoan vẫn thường thấy ở tâm hồn người nghệ sĩ. Trần Nhân Tông một lần đứng trước đất trời cũng đã cảm khái nên những câu thơ tuyệt đẹp:

“Chim hót véo von liễu nở đầy

Thềm hoa chiếu ảnh bóng mây bay

Khách đến chẳng hỏi chuyện nhân sự

Chỉ tựa bao lơn đứng ngắm trời”.

(Cảnh mùa xuân – Trần Nhân Tông)

Một mùa xuân tĩnh lặng, đẹp mà buồn! Đẹp như nỗi buồn thánh thiện của thi nhân trước vận nước, là nỗi đau về nhân tình thế thái. Đọc những vần thơ của ông vua thi sĩ Trần Nhân Tông, ta rất có thể lại gặp một mùa xuân thật đẹp, tưng bừng náo nức cái tâm trạng mà ta hay có.

Tiếng chim của Trần Nhân Tông tuy véo von nhưng cũng chỉ quẩn quanh trong những nhành liễu nơi cung điện uy nghiêm của vị vua từng bôn ba vì vận mệnh giang sơn. Còn tiếng chim “chiền chiện” của Thanh Hải thì hót vang giữa đất trời. tức là tiếng hót vút cao và lan rộng khắp bầu trời. Cụm từ “hót chi mà vang trời” rất chính xác và cũng rất thực. Vì chiền chiện vốn là loài chim thường cất tung mình lên bầu trời cao rồi mới cất tiếng hót.

Nhờ vậy, âm thanh tiếng hót của chúng sẽ vút cao rồi lan tỏa, vang vọng trong không gian. Và cũng nhờ tính chất ấy, chiền chiện sẽ góp phần làm cho thiên nhiên tươi vui, rộn rã, tương thích với không khí mùa xuân. Tiếng chim chiền chiện rất gần gũi, thân thương với toàn bộ mọi người. Đó cũng là những yếu tố giúp Thanh Hải thể hiện tâm trạng say sưa, ngây ngất của tôi trước những nét tươi vui của thiên nhiên khi mùa xuân đến, nhà thơ đã cảm nhận được:

“Từng giọt long lanh rơi

Tôi đưa tay tôi hứng”.

Cụm từ “giọt long lanh” gợi lên những liên tưởng đầy thi vị. Nó rất có thể là giọt sương lấp lánh qua kẽ lá trong buổi sớm mùa xuân tươi đẹp. Đó rất có thể là giọt nắng lấp lóa bên thềm. Đó cũng rất có thể giọt mưa xuân rơi trong chiều xuân mơ màng. Hay là giọt sương đêm còn đọng lại trên lá cỏ.

Dựa theo mạch cảm xúc của nhà thơ thì có lẽ đây là giọt âm thanh của tiếng chim ngân vang, đọng lại thành từng giọt thú vui. Giọt tinh túy ấy rơi xuống cõi lòng rộng mở của thi sĩ, thấm vào tâm hồn đang rạo rực tình xuân. toàn bộ bầu trời, toàn bộ thanh sắc mùa xuân như gói trọn lại trong tiếng chim, tinh khôi và long lanh như ánh ngọc, như nước biếc khiến lòng người say sưa, mê mẫn.

Phép ẩn dụ chuyển đổi cảm giác được vận dụng một cách tài hoa qua trí tưởng tượng của nhà thơ. Thanh Hải cảm nhận vẻ đẹp của mùa xuân một cách tinh ý bằng nhiều giác quan: thị giác, thính giác và cả xúc giác. Cả tâm hồn thi sĩ hòa vào với thiên nhiên, tan biến vào đất trời vô tận. Con người và vũ trụ hòa hợp nhất thể, không thể nhận thấy đâu là tiếng chim, đâu là bầu trời, đâu là con người nữa. Cử chỉ “Tôi đưa tay tôi hứng” thể hiện sự nâng niu, trân trọng của nhà thơ trước vẻ đẹp của thiên nhiên, đất trời lúc với xuân với cảm xúc say sưa, xốn xang, rạo rực. Nhà thơ như muốn ôm trọn vào lòng toàn bộ sức sống của mùa xuân, của đất trời, của cuộc đời tràn đầy nhựa sống. Thật ra đây là sự chuyển đổi cảm giác đầy tưởng tượng, lãng mạng của thi nhân. Sự chuyển đổi cảm giác tưởng phi lí nhưng lại rất tự nhiên, hợp lí, góp phần thể hiện mong ước cao đẹp, thật lãng mạn của thi nhân Mong ước những nét tươi đẹp của mùa xuân sẽ ngưng đọng lại giúp thi nhân giữ lại trong đôi tay. Nó khắc sâu tâm trạng say sưa, ngây ngất, thiết tha của nhà thơ trước thiên nhiên, vũ trụ.

Từ cảm hứng về mùa xuân của đất trời, nhà thơ đi về với mùa xuân của giang sơn với biết bao sự trìu mến, thân thương:

“Mùa xuân người cầm súng

Lộc giắt đầy trên lưng

Mùa xuân người ra đồng

Lộc trải dài nương mạ

toàn bộ như hối hả

toàn bộ như xôn xang…”

Vẫn những vần thơ 5 chữ giản dị, dễ hiểu nhưng cấu từ có thay đổi so với khổ thơ đầu. Mùa xuân đến với những chiến sĩ cùng khí thế mới. Nhưng dù vui xuân nhưng những chiến sĩ không hề quên nhiệm vụ chiến đấu:

“Mùa xuân người cầm súng

Lộc giắt đầy trên lưng”.

Lộc đúng là những cành lá ngụy trang của những chiến sĩ. Đó vừa là hình ảnh tả thực vừa ẩn dụ tượng trưng. Lộc là chồi xanh, chồi non tơ. Lộc là sức sống của mùa xuân đang tới. Lộc cũng là thú vui của thi nhân trước những thành quả lao động của cách mạng.

những chiến sĩ ra trận giữa mùa xuân với cành lá ngụy trang. Họ hy sinh thú vui, hạnh phúc riêng để tiến hành nhiệm vụ thiêng liêng của người trai đối với giang sơn. Họ luôn nâng cao cảnh giác để chiến đấu với kẻ thù với ước vọng thắng lợi giặc thù, giữ yên bờ cõi, mang lại thú vui cho mọi người.

quay về thời điểm lịch sử lúc này, dù hai miền giang sơn đã hoàn toàn giải phóng nhưng sự nghiệp cách mạng vẫn vẫn chưa kết thúc. Chúng ta còn phải đương đầu với những quyền lực thù trong giặc ngoài để giữ vững nền độc lập nước nhà, bảo vệ chính phủ, bảo vệ thành quả cách mạng vừa đạt được. vẫn tồn tại đó biết bao xương máu đổ xuống. vẫn tồn tại đó biết bao chiến sĩ ngày đêm chiến đấu. Bởi thế, thấu hiểu hoàn cảnh, ta càng thấy khâm phục tinh thần hi sinh thật cao đẹp của những anh.

Sống xứng đáng với những anh chiến sĩ, những người nông dân đón xuân bằng khí thế hăng say lao động:

“Mùa xuân người ra đồng

Lộc trải dài nương mạ”.

Dù là ngày xuân, ngày của lễ hội nhưng người nông dân vẫn miệt mài với công việc. giang sơn đang còn khó khăn, thú vui vẫn chưa trọn vẹn, người nông dân không vì ngày vui mà buông bỏ nhiệm vụ của hậu phương. “Lộc” ở đây tượng trưng cho sự ấm no, hạnh phúc. Nó gắn kết với hình ảnh của sự được mùa, hứa hẹn bội thu trong ngày gặt hái. “Lộc” nằm trong ý thơ đã gợi lên hình ảnh giữa cảnh toàn quốc đang đón xuân. Người lao động sẵn sàng hi sinh thú vui riêng, góp sức công sức, tài năng của tôi vào công cuộc xây dựng quê.

Hai hình ảnh kì vĩ, đối xứng nhau qua hai khổ thơ tạo thành một tư thế của dân tộc trong trận đánh đấu chống kẻ thù và xây dựng quê giang sơn. Họ thực sự là những con người anh hùng trong thời đại mới, sẵn sàng chiến đấu và hi sinh vì sự nghiệp bảo vệ giang sơn. Họ đã tiến hành nhiệm vụ trong khí thế bừng bừng niềm tin tưởng:

“toàn bộ như hối hả

toàn bộ như xôn xang…”

Lời thơ giản dị có cụm từ so sánh “toàn bộ như” vận dụng theo như hình thức một điệp ngữ đặt trong nhịp thơ nhanh gấp của nhân dân tạo sự thống nhất trong suy nghĩ và hành động của mọi người. chính vì từ “toàn bộ” gợi lên hiện thực đồng lòng, nhất trí trong cả một xã hội.

Bên cạnh đó, hai từ láy “hối hả” mang tính gợi hình cao. Nó gợi lên hình ảnh mọi người đang say sưa, khẩn thương, tấp nập trong công việc. Còn từ láy “xôn xang” thì gợi âm thành cuộc sống, vừa thể hiện chiều sâu của xã hội đang phát triển, vừa là tiếng reo vui trong lao động, trong tư thế làm chủ giang sơn của con người.

toàn bộ những ngôn ngữ, hình ảnh ấy được đặt trong lời nói nhỏ nhẹ, chất chứa bao suy tư tha thiết, chân thành tỏa sáng trong nhịp thơ khẩn trương, nhanh gấp giúp hình ảnh thơ thêm bay bổng, góp phần làm cho sức sống của con người, sức sống quê giang sơn thêm dạt dào, sinh động. Hình ảnh thơ một lần nữa khắc sâu hơn tâm trạng say sưa ngây ngất, có cả niềm tự hào, khích phục của nhà thơ đối với những vẻ đẹp trên quê giang sơn.

Chỉ bằng một vài khổ của bài “Mùa xuân nho nhỏ” với những nét nghệ thuật khá độc đáo như vừa phân tích vừa tả cảnh mà Thanh Hải đã vẽ nên những nét tươi đẹp sinh động của thiên nhiên, của con người trong khí thế đón xuân. Hai khổ thơ đã góp phần ngợi ca cuộc sống mới hối hả, bộn bề, náo nức như đang vẫy gọi đến xôn xang lòng người. Phải có một tình yêu tha thiết với cuộc sống, nhà thơ mới có được những lời thơ tươi tắn và dạt dào đến như thế. Đặc biệt ta không thể quên rằng Thanh Hải sáng tác bài thơ trong tình trạng sức khỏe đang suy kém. Thế mới hay, tinh thần con người mới đáng trọng đáng quý. Và, cũng chính chờ vậy mà bài thơ Mùa xuân nho nhỏ của ông mới trở thành một tác phẩm văn học sống mãi với thời gian.

Hai khổ thơ là những nốt nhạc thiết tha trong bản giao hưởng bất tận về mùa xuân. Mùa xuân đất trời hòa quyện cùng mùa xuân giang sơn tạo thành một bức tranh đầy sức sống, thể hiện niềm tin yêu cuộc đời của tác giả. Thể thơ 5 tiếng, nhạc điệu trong sáng, tha thiết, hình ảnh đẹp, giản dị mà gợi cảm …đã góp phần thể hiện vẻ đẹp của bức tranh xuân và cảm xúc của nhà thơ.

Hình minh hoạ
Hình minh hoạ

Từ khóa: Top 5 Bài văn Phân tích 2 khổ thơ đầu bài thơ Mùa xuân nho nhỏ (Thanh Hải) (Ngữ văn 9) hay nhất, Top 5 Bài văn Phân tích 2 khổ thơ đầu bài thơ Mùa xuân nho nhỏ (Thanh Hải) (Ngữ văn 9) hay nhất, Top 5 Bài văn Phân tích 2 khổ thơ đầu bài thơ Mùa xuân nho nhỏ (Thanh Hải) (Ngữ văn 9) hay nhất

Có thể bạn quan tâm:

Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *